Ví điện tử có khiến người trẻ tiêu hoang? | Zingnews interview

Nhu cầu thanh toán không tiếp xúc tăng cao, dẫn tới lượng người dùng ví điện tử tăng mạnh. Thị trường Việt Nam cũng không ngoại lệ. Một số ví điện tử trong nước đã đạt được sự tăng trưởng vượt bậc về lượng người dùng.

Theo chuyên gia, ví điện tử hiện nay có an toàn khi sử dụng hay không? Có nên để nhiều tiền trong ví điện tử không? (Một số ví điện tử chỉ cho rút tiền ra trong hạn mức cho phép, ví dụ Momo 1 tháng chỉ được rút khỏi ví 30 triệu đồng, muốn rút hơn phải trả lãi mà nhiều người không để ý). Làm thế nào để tránh các phí phát sinh khi sử dụng ví điện tử?

Trước khi nhắc về sự an toàn về tiện dụng của ví điện tử, có một thực tế mà trước khi sử dụng chúng ta nên phân biệt rõ ràng: ví điện tử khác với ngân hàng số như thế nào?

Về ngân hàng số, đây chính là một công cụ được bảo chứng bởi chính ngân hàng truyền thống với tất cả những dịch vụ tài chính của chính ngân hàng truyền thống đó (thanh toán, tiết kiệm, vay vốn, phát hành và quản lý thẻ, dịch vụ tài chính khác) nhưng được số hoá và được tích hợp trên các thiết bị điện tử như điện thoại thông minh được chúng ta sử dụng hàng ngày.

Còn ví điện tử là một nền tảng cung cấp dịch vụ tài chính trung gian, là cầu nối giữa các ngân hàng truyền thống và khách hàng thông qua các dịch vụ thanh toán và giao dịch cơ bản. Một điểm quan trọng cần lưu ý, đó là ví điện tử không cung cấp trực tiếp các sản phẩm như phát hành thẻ, gửi tiết kiệm hay vay vốn, mà chỉ đóng vai trò trung gian trong việc cung cấp các sản phẩm của ngân hàng truyền thống.

Những khái niệm trên là để chúng ta phân biệt rõ, ví điện tử với những tiện ích nhất định (nhắc nhở và thanh toán tự động, thống kê chi tiêu, giao dịch không tiếp xúc,…), nên là một công cụ dùng để giải quyết các bài toán thanh toán tiện dụng và quản lý ngân sách cho chi phí định kỳ. Nghĩa là bạn có thể định kỳ hàng tháng chuyển một phần thu nhập cá nhân vào ví điện tử để kiểm soát tốt các khoản chi phí sinh hoạt (điện, nước, ăn, ở, đi lại, phát sinh,…) mà không cần phải ghi chép.

Anh nhận xét thế nào về mức độ tiện dụng của ví điện tử hiện nay (Có thể thực hiện rất nhiều giao dịch như mua vé máy bay, vé xem phim, nạp tiền điện thoại, nhu cầu, độ phổ biến cao…) Trong tương lai, ví điện tử có thay thế được việc sử dụng tiền mặt không?

Với một hệ sinh thái rất lớn những định chế tài chính và đối tác trong mảng dịch vụ và giải trí, hầu như chúng ta có thể thực hiện hầu hết các giao dịch hàng ngày thông qua ví điện tử ở các thành phố lớn. Riêng bản thân Sang từ sau khi bùng dịch covid năm 2020, thói quen sử dụng tiền mặt đã giảm vô cùng đáng kể, gần như trên 80% giao dịch hàng ngày của mình Sang đều dùng ví điện tử. Về câu hỏi ví điện tử có thay thế được việc sử dụng tiền mặt trong tương lai hay không? Thực tế thì từ rất lâu rồi tiền số đã dần thay thế tiền mặt trong nhu cầu thanh toán một cách rất tự nhiên do sự tiện dụng trong đời sống cũng như là một kế hoạch dài hạn của Nhà Nước để giảm lãng phí và tăng khả năng kiểm soát lưu thông tiền tệ trong nước. Số liệu thống kê cho thấy lượng tiền mặt lưu thông trên tổng phương tiện thanh toán đã giảm từ 14% năm 2010 xuống chỉ còn 10% tính tới 2022 và kế hoạch của Nhà nước là sẽ giảm con số này xuống dưới 8% tới năm 2025.

Một số ví điện tử đang có tính năng gửi tiết kiệm (lãi suất khoảng 6%/năm): Theo anh, có nên tích lũy thông qua ví điện tử hay không? So sánh khi gửi tiết kiệm ở ví điện tử và ngân hàng, lợi hại thế nào?

Nói về tính năng gửi tiết kiệm trên các ví điện tử hiện tại thì Sang thấy có 2 vấn đề mà các bạn cần phải đặc biệt lưu ý.

Thứ nhất, có một khái niệm liên tục bị lạm dụng khiến cho khách hàng cũng như những nhà đầu tư cá nhân nhầm lẫn khá nghiêm trọng. Đó là tiền gửi tiết kiệm! Theo những gì Sang quan sát, hiện nay trên thị trường (tính cả các nền tảng ví điện tử) có khá nhiều sản phẩm chứng chỉ quỹ đầu tư nhưng lại gắn mác là “tiết kiệm” nhưng với những mức lãi suất hấp dẫn hơn hẳn  vô tình khiến cho khách hàng nhầm lẫn mà để lại những hệ quả không đáng có. Như Sang có đã chia sẻ bên trên, các ví điện tử không cung cấp trực tiếp các sản phẩm tài chính mà chỉ là đơn vị trung gian quảng bá và gián tiếp cung cấp sản phẩm. Điều này có nghĩa là tất cả những sản phẩm tích lũy tiền gửi trên ví điện tử thực chất bạn đang tích lũy trên một sản phẩm của một tổ chức tài chính khác. Riêng với kênh tiền gửi tiết kiệm, chỉ các ngân hàng thương mại mới có thể cung cấp sản phẩm này. Việc tìm hiểu rõ sản phẩm, đơn vị trực tiếp cung cấp cũng như cơ chế hoạt động của sản phẩm là những yếu tố cực kỳ quan trọng trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.

Thứ hai, việc gửi tiết kiệm thông qua các ví điện tử phần lợi ích có thể thấy là sự tiện dụng khi sử dụng một công cụ cho cả nhu cầu kiểm soát chi tiêu và tích lũy đầu tư trung và dài hạn. Tuy nhiên, có một hạn chế là khi gửi tiết kiệm ở ví điện tử, bạn sẽ không có đa dạng sự lựa chọn về sản phẩm tiền gửi. Vì các ví điện tử chỉ có thể liên kết và quảng bá cho một vài sản phẩm của vài tổ chức tài chính nhất định, trong khi ngoài thị trường có hơn 40 ngân hàng thương mại với đa dạng sản phẩm tiền gửi với các chính sách khác nhau. Bên cạnh đó, để bạn có thể dễ dàng so sánh, lãi suất tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại hiện tại dao động từ 7-10% tùy thuộc vào chính sách của từng ngân hàng cụ thể.

Các ví điện tử còn có chính sách cho người dùng thoải mái rút tiền khỏi sổ tiết kiệm (số còn lại vẫn được tính lãi), theo anh đây có phải là con dao 2 lưỡi không? Nên tích lũy cố định hay tích lũy không cố định như thế này?

Việc lựa chọn phương pháp tích lũy như câu hỏi nêu trên tùy thuộc vào mục đích mà bạn xác định cho khoản tiết kiệm của mình. Nếu khoản đấy là một khoản dự phòng rủi ro bất trắc có thể xảy ra trong ngắn hạn, bạn hoàn toàn có thể tận dụng chính sách rút tiền thoải mái cho khoản tiết kiệm kỳ hạn 1 – 3 tháng để tối ưu được mục đích dự phòng của mình. Còn vấn đề chính sách này có phải con dao 2 lưỡi hay không thì, rõ ràng hầu hết những con dao đều chỉ có một lưỡi, chỉ có hoặc là bạn cầm dao sai cách hoặc là bạn cẩu thả nên mới bị đứt tay mà thôi.

Các ví điện tử cũng bắt đầu tung chính sách hỗ trợ vay tiêu dùng (Như Momo em đang dùng là được 3 triệu/tháng để tiêu dùng trước, trả sau). Theo anh, người trẻ nên chú ý gì khi sử dụng các tính năng hỗ trợ vay trước trả sau này? Lãi suất có cao không nếu trả không đúng hạn, có bị đánh giá hồ sơ CIC không?

Như các sản phẩm tích lũy tiết kiệm Sang có chia sẻ bên trên, các sản phẩm vay tiêu dùng cũng chỉ là sản phẩm trung gian mà ví điện tử liên kết với các tổ chức tài chính để cung cấp dịch vụ cho người dùng. Cho nên, chính sách lãi suất của các sản phẩm này hoàn toàn phụ thuộc vào các tổ chức tài chính trực tiếp cung cấp sản phẩm và chắc chắn là kết quả sẽ không khác gì với việc bạn vay trực tiếp tổ chức tín dụng nếu như trả nợ không đúng hạn. Và tất nhiên, có một số lưu ý cơ bản với các khoản vay tiêu dùng “tiêu trước – trả sau” thế này. Giống như các thẻ tín dụng, bạn chỉ nên sử dụng các sản phẩm này như là một công cụ để tạo ngân sách cho các khoản chi tiêu nếu như bạn có nhu cầu chi tiêu trước khi nhận nguồn thu nhập định kỳ. Nghĩa là các khoản chi này phải là những khoản chi cố định và có kiểm soát, như là chi phí sinh hoạt (điện, nước,..), tiền chợ, tiền học cho con cái, tiền thuê nhà,… Tuyệt đối không dùng các sản phẩm này cho những khoản chi mang tính chất bộc phát nhất thời và không tính toán trước, hãy đảm bảo những khoản chi được giới hạn ngân sách nằm trong tỷ trọng cho phép so với thu nhập của bạn để tránh những áp lực đáng tiếc trong tương lai.

Vì không cần tự tay trả tiền mặt như cách truyền thống, nhiều người thừa nhận rằng mình đã xài tiền một cách “vô trách nhiệm” và thoải mái hơn nhờ ví điện tử => Theo anh, có phải ví điện tử khiến chúng ta thật sự chi tiêu thoáng tay hơn không? Làm sao để chi tiêu hiệu quả, có kế hoạch khi sử dụng ví điện tử?

Theo Sang, ví điện tử chỉ làm chúng ta thuận lợi hơn cho việc xài tiền “vô trách nhiệm” chứ không phải nguồn cơn gốc rễ gây ra lối xài tiền phóng túng ấy. Sự chi tiêu không kiểm soát thực chất đã là vấn đề lớn của người trẻ trước cả khi những công cụ như ví điện tử ra đời. Nó xuất phát từ việc người trẻ Việt Nam chưa được tiếp cận với các phương pháp cũng như tư duy quản lý tài chính cá nhân thực tiễn và hiệu quả. Những sản phẩm cũng như nội dung độc hại về tài chính suốt giai đoạn vừa qua cũng là nguyên nhân “đóng góp” cho thực trạng này. Và đương nhiên, dù cho chúng ta dùng hay không ví điện tử, Sang sẽ chia sẻ một vài gạch đầu dòng mà các bạn cần lưu ý để có một kế hoạch chi tiêu hiệu quả.

Kế hoạch chi tiêu hiệu quả sẽ bắt đầu tư ngân sách, hãy tạo ngân sách cho các khoản chi tiêu của bạn.

Có rất nhiều cách để bạn có thể tạo ngân sách, bạn có thể phân bổ toàn bộ tiền thu nhập vào 3 nguồn chi với thứ tự xử lý như sau:

  1. Chi đầu tư, tiết kiệm (dùng để đầu tư, để dành dự phòng khẩn cập, đầu tư các tài sản khác,..) có thể chiếm khoản 10-30% thu nhập định kỳ hàng tháng của bạn. Khoản này sẽ được cắt ra đầu tiên khi bạn có được thu nhập
  2. Chi tiêu cho nhu cầu giải trí (gồm ăn ngoài, tiếp khách, mua sắm vượt nhu cầu cơ bản, du lịch,..) bắt đầu từ con số 15% thu nhập và hạn chế để nó vượt quá 25%
  3. Tiền còn lại chính là nhu cầu thiết yếu:
  • Bước 1: chi trả hết các khoản cố định (tiền điện, nước, internet, học phí, tiền bảo hiểm, thuê nhà,…)và chốt nó thành 1 con số hàng tháng. Bạn chỉ cần nhớ con số tổng, không cần nhớ nhiều, khi có biến động, bạn hãy cập nhật lại con số này.
  • Bước 2: dự chi tiền chợ hàng tháng.
  • Bước 3: chi tiêu lặt vặt, phù hợp theo nhu cầu mỗi cá nhân (đi lại, cắt tóc, cà phê công sở, cá nhân,…)
  • Bước 4: Lúc này bạn đã có con số còn lại, dùng để chi các khoản đột xuất như mua sắm điện tử, khám chữa bệnh đột xuất, ma chay hiếu hỷ,..)
  • Bước 5: Nếu vẫn còn dư ra thì tiền được đưa trở lại 2 nguồn đầu tư – tiết kiệm hoặc nhu cầu giải trí.

Việc còn lại của bạn là lựa chọn những công cụ để kiểm soát toàn bộ những phần ngân sách đã phân bổ bên trên, mà ví điện tử là một lựa chọn vô cùng tối ưu.

Rõ ràng là, ví điện tử chỉ là một công cụ giúp cuộc sống chúng ta tiện lợi hơn. Tư duy và kỹ năng hoạch định tài chính của chúng ta mới là yếu tố cốt lõi quyết định sự hiệu quả cuối cùng của những công cụ ấy. Hy vọng chia sẻ bên trên sẽ giúp bạn đọc có góc nhìn bao quát và khách quan hơn về ví điện tử. Hẹn gặp lại các bạn ở những nội dung tiếp theo.

*Bài viết trên zingnews

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *